Is rood vlees slecht voor je hart? Wat grote overzichtsstudies echt zeggen

Ik eet dagelijks ongeveer 400 gram rood vlees. Dus toen ik weer eens hoorde dat rood vlees slecht is voor je hart, dacht ik: dat ga ik uitzoeken tot op het bot.

Wat ik tegenkwam: grote overzichtsstudies stellen de schadelijkheid van onbewerkt rood vlees vast met lage zekerheid. Dat klinkt als een detail, maar het is het verschil tussen een conclusie en een vermoeden. Lage zekerheid betekent niet dat het bewezen veilig is, maar het betekent ook niet dat het bewezen schadelijk is. Die twee richtingen zijn allebei open.

Twee grote analyses laten dit zien. Een panel van het NutriRECS-consortium beoordeelde in 2019 vijf systematische reviews en adviseerde de huidige vleesconsumptie voort te zetten, met een zwakke aanbeveling op bewijs van lage zekerheid. Een Burden of Proof-studie in Nature Medicine uit 2022 vond zwak bewijs voor een verband tussen onbewerkt rood vlees en onder meer dikkedarmkanker en ischemische hartziekte, en geen bewijs voor een verband met beroerte. Eerlijk erbij: beide conclusies zijn zelf omstreden, er kwam stevige kritiek van andere voedingsonderzoekers. Dat ondergraaft mijn punt niet, want mijn punt is juist dat het bewijs zwak is en het veld verdeeld.

Ik las het boek van Georgia Ede, in het Nederlands uitgegeven als 'Heel je hoofd' (eerste druk 2024). Haar analyse laat zien dat er voor het carnivore dieet als schadelijk geen bewijs bestaat, of bewijs met heel lage zekerheid. Terwijl bij veel andere eetpatronen dat bewijs er wel is. Dat zette mij ertoe om bij mezelf te gaan onderzoeken wat er werkelijk aan de hand is, in plaats van klakkeloos aan te nemen wat anderen zeggen.

Dit is het punt waar de meeste discussies over rood vlees mank gaan: bewerkt en onbewerkt vlees zijn twee verschillende categorieen. Die heb je echt uit elkaar te trekken.

Een grote meta-analyse van Harvard uit 2010 laat het verschil concreet zien. Voor bewerkt vlees, denk aan worst, salami, vleeswaren uit een zak, vonden de onderzoekers een significant hoger risico op coronaire hartziekte: ongeveer 42 procent hoger per 50 gram per dag. Voor onbewerkt rood vlees, een stuk rundergehakt, een biefstuk, een ribeye, vonden ze geen significant verband, zelfs niet per 100 gram per dag. Toch worden beide in een adem genoemd als 'rood vlees is slecht'. Zo werkt het niet.

Een vervolgpublicatie wijst ook de waarschijnlijke boosdoener aan. Het natriumgehalte ligt in bewerkt vlees ongeveer vier keer zo hoog, en dat verklaart naar schatting twee derde van het risicoverschil. Het is dus vooral de bewerking, met het zout en de conserveringsmiddelen, en niet het rode vlees zelf.

Ik eet elke dag grasgevoerd, onbewerkt rood vlees en blijf bewust weg van bewerkte vleeswaren. Dat onderscheid is geen semantiek, het is de kern van een eerlijke analyse.

Hier dacht ik het lang fout. Ik at grasgevoerd vlees met als belangrijkste reden de omega 3/omega 6-balans. Grasgevoerd bevat meer omega 3 en minder omega 6 dan graangevoerd, dat klopt. Maar ik had de verhoudingen nooit doorgerekend.

Ik slik dagelijks visolie en eet twee keer per week wildgevangen vis. Mijn omega 3-inname zit daarmee op ongeveer 3000 milligram per dag. Het verschil in omega 3 tussen een portie grasgevoerd versus graangevoerd onbewerkt vlees is, zeker voor de onderzoekers, niet volledig vastgesteld, maar de verhouding die je ziet is ruwweg 15 milligram. Aan de ene kant van de weegschaal staat een pan visolie voor 3000 milligram, aan de andere kant zet je in plaats van grasgevoerd vlees, graangevoerd vlees. Ja, dan maakt dat echt nagenoeg niks uit.

Dat betekent niet dat ik stop met grasgevoerd. Ik blijf er bewust voor kiezen, maar om een andere reden: de bredere voedingswaarde. Ik dacht oprecht dat ik grasgevoerd vlees at vanwege de omega 3/omega 6-ratio. Dat bleek voor mijn situatie een verkeerde aanname. Dat is precies de reden dat ik alles uitzoek tot op het bot, want alles wat ik hoor blijkt niet altijd te kloppen zoals ik dacht.

Ik ben gewoon maar één persoon. Dat zeg ik niet als bescheidenheidsklap, maar als feitelijke beperking van wat mijn data kan zeggen. Eén meting, bij één lichaam, onder één set omstandigheden. Het zegt helemaal niks over wat jij moet doen. Het zegt zelfs niets over of mijn manier van carnivoor eten optimaal is.

Wat het wél laat zien: of ík met dit dieet gezond kan leven en mijn training kan bevorderen. Dat is de vraag die ik aan het beantwoorden ben.

Concreet heb ik bloed laten prikken voor een omega 3/omega 6-balanstest. Daarnaast komt er een test binnen voor LDL en ApoB, twee markers die in het debat over rood vlees en hartziekten centraal staan. Zodra de resultaten er zijn, deel ik ze op Vlees & Bot, inclusief de meetmethode en de beperkingen ervan. Natte-vingerwerk-niveau of niet, het zijn gewoon mijn meetresultaten. En ik ben beu om alles klakkeloos aan te nemen van anderen.

Dit is mijn nulmeting, de plek waar ik nu sta. Ik deel het zo concreet mogelijk, zodat je de context hebt voor de metingen die volgen.

Elke dag eet ik grasgevoerd, onbewerkt rood vlees, ongeveer 400 gram. Twee keer per week wildgevangen vis. Dagelijks visolie voor een totale omega 3-inname van ongeveer 3000 milligram. Elke dag harde kaas voor calcium.

Daarnaast slik ik momenteel vitamine C, magnesium en elektrolyten. Vitamine C is 100 procent suppletie, want dat komt uit planten, dat is eerlijk om te benoemen. Heel soms gebruik ik rauwe honing. Dat maakt mijn protocol op dit moment animal-based in de brede zin, niet volledig carnivoor in de strikte definitie. Ik werk eraan om de suppletie zo veel mogelijk te vervangen door dierlijke bronnen. Daarover later meer.

Alle metingen, ook mijn gewicht van 85,9 kilo van vanmorgen, staan op Vlees & Bot. Transparant en terug te lezen.